Nie tylko dinozaury 2026

[Lythronax]

Haji-Sheikh i współpracownicy (2026) zaprezentowali nowy endokast (odlew wnętrza czaszki) wymarłego kota Smilodon fatalis oraz obliczyli jego objętość. Zdaniem naukowców zakres objętości endokastu smilodona jest zbliżony do dzisiejszych lwów.
https://academic.oup.com/biolinnean/art ... 40/8407899

[Taurovenator]

https://doi.org/10.1126%2Fsciadv.adv0130 - nowe badania kości łokciowej i kości udowej Sahelanthropus tchadensis wskazują, że pomimo iż kości te bardzo przypominają ich homologi u szympansów, to posiadają cechy będące adaptacjami do dwunożności (czyli kolejna odsłona debaty o początkach homininów).

[Lythronax]

Liczne makro- i mikroskamieniałości roślin z wczesnego permu Włoch.
https://www.sciencedirect.com/science/a ... 6726000011

[Taurovenator]

https://doi.org/10.4072%2Frbp.2025.3.0539 - nowy materiał kopalny Anancus sivalensis z formacji Tatrot (pliocen wzgórz Siwalik w Indiach).

https://doi.org/10.1016%2Fj.isci.2025.114622 - na postawie budowy główki kości promiennej Pliobates cataloniae, stwierdzono, że ta mioceńska małpa wąskonosa była bardziej przystosowana do wspinania się niż do zawisania na przednich kończynach.

[Taurovenator]

https://doi.org/10.1093%2Fzoolinnean%2Fzlaf183 - jak za pomocą analizy zmienności allometrycznej kości biodrowych zidentyfikowano gatunki żab z późnego plejstocenu Jaskiń Naracoorte w Australii.

https://doi.org/10.1126%2Fsciadv.adz9554 - najstarszy przykład ludzkiej kremacji (ok. 7500 r p.n.e.) z Malawi.

https://doi.org/10.7717%2Fpeerj.20484 - morfologia ucha wewnętrznego (kości skalistej [petrosal] i labiryntu kostnego) jest dobrym źródłem informacji o filogenezie nieparzystokopytnych, co udowodniono na podstawie badania morfologii tej części uszu u wymarłych koniowatych.

https://doi.org/10.1080%2F03115518.2025.2598344 - w stanie Goiás (Brazylia) w osadach formacji Adamantina odkryto ząb należący prawdopodobnie do jednego z największych sfagezaurów (Notosuchia: Sphagesauria).

https://doi.org/10.1017%2Fpab.2025.10086 - badanie ewolucji amonitów z rodziny Dactylioceratidae wskazuje, że im bardziej wyspecjalizowane stawały się gatunki należące do tej rodziny, tym częściej wymierały. Potwierdzono występowanie zjawiska "wymierania w tle" w czasie istnienia tej rodziny.

[Taurovenator]

https://doi.org/10.1016%2Fj.precamres.2025.107992 - nowe szczątki organizmów z późnoediakarańskiej formacji Dongpo (Chiny) tworzą tzw. Biotę Dongpo.

https://doi.org/10.1017%2FS0016756825100459 - zmiana składu roślinności lądowej i wodnych "bazalnych eukariontów" i sinic na przełomie triasu i jury na podstawie analizy palinologicznej mikroskamieniałości z formacji Westbury, Lilstock (obie retyckie) oraz Redcar Mudstone (synemur) (Wielka Brytania).

https://doi.org/10.1017%2Fpab.2025.10083 - u grup taksonomicznych z bardzo dobrym zapisem kopalnym (trylobity w kambrze, kenozoiczne otwornice, itd.) często powinny występować gatunki długowieczne dające początek wielu innym gatunkom.

https://doi.org/10.1016%2Fj.gr.2025.11.011 - stowarzyszone skamieniałości i skamieniałe tropy ordowickich skrzypłoczy z Arabii Saudyjskiej odnalezione w warstwach powstałych w środowisku przybrzeżnym sugerują podobne sposób przebiegu tarła ordowickich "mieczogonów" do dzisiejszych.

https://doi.org/10.1111%2Fjoa.70095 - pierwsze opisane szczątki mioceńskich żółwi z grupy żółwiaków (w tym częściowej czaszki przypisanej do Trionyx cf. T. vindobonensis ) z trzech stanowisk z Polski. Wśród autorów, nasz moderator Utahraptor, gratulacje.

[Taurovenator]

https://doi.org/10.1093%2Fzoolinnean%2Fzlaf179 - Nothosaurus fortihumeralis, nowy duży gatunek notozaura o specyficznej budowie kości ramiennej z anizyckiej formacji Guanling (Chiny Południowe).

https://doi.org/10.1016%2Fj.palwor.2025.201065 - Chauliodites quinjingensis, latający krewniak owadów z rodziny Grylloblattidae z wczesnego triasu Chin (formacja Kayitou).

https://doi.org/10.1007%2Fs00114-025-02060-5 - trzy nowe gatunki z birmańskiego bursztynu Kachin (cenoman).

https://doi.org/10.1016%2Fj.gr.2025.12.009 - ewolucja kształtu skrzydeł u owadów z wymarłej już grupy Permopsocida wskazuje na wystąpienie w obrębie tej grupy efektu wąskiego gardła na granicy permu i triasu (zmniejszenie nowych "wynalazków" aerodynamicznych po wymieraniu) oraz wystąpienie korelacji między zmiennością morfologiczną skrzydeł, a zmianami rożnorodności nagonasiennych.

https://doi.org/10.1111%2F1755-6724.70007 - dwa nowe pluskiawki różnoskrzydłe z środkowej jury Chin (formacja Jiulongshan).

https://doi.org/10.1016%2Fj.palaeo.2025.113542 - badanie diety współczesnych jeleniowatych z krainy neotropikalnej (Ameryka Południowa) na podstawie analizy ścierania się ich zębów, jako podstawa dla badań diety wymarłych jeleniowatych i innych kopytnych o małych lub średnich rozmiarach ciała.

[Taurovenator]

https://doi.org/10.3897%2Ffr.29.174847 - analiza geochemiczna zębów koni i słoniowatych z blanku (środkowy pliocen - środkowy plejstocen) Rancho Jorge (Sonora, Meksyk) wskazują, że ssaki te żyły w dość suchym środowisku i pożywiały się zarówno roślinami C3 jak i roślinami C4.

https://doi.org/10.1080%2F08912963.2025.2586229 - Dongningus granulatus - nowy rodzaj dla "Prosbolopsites" granulatus, wymarłego cykadokształtnego z późnego triasu Chin (formacja Luoquanzhan).

https://doi.org/10.3897%2Ffr.29.174226 - nowa inkluzja z eoceńskiego bursztynu bałtyckiego - kosarz z niespotykaną budową nogogłaszczek.

https://doi.org/10.1080%2F08912963.2025.2461156 - (na stronie wydawnictwa podano, że opublikowano tą pracę w lutym ubiegłego roku, ale została włączona do tegorocznego numeru Historical Biology; co w sumie tyczy się kilkunastu innych artykułów, wspomnianych na forum w zeszłym roku) - opisano paleofaunę środkowo mioceńskiego (wczesny sarmat) stanowiska Kharalug (obwód rówieński, Ukraina), którą tworzą głównie ryby promieniopłetwe (minimum trzy rodziny i pięć rodzajów) i stwierdzono, że owe stanowisko zachowuje faunę żyjący w środowisku marginalnie słodkowodnym (lagunie, bądź jeziorze położonym z dala od linii brzegowej) na peryferiach Basenu Przedkarpackiego.

[Lythronax]

Nothosaurus fortihumeralis - nowy gigantyczny gatunek notozaura z środkowego triasu Chin (formacja Guanling).
https://academic.oup.com/zoolinnean/art ... 79/8415483

[nazuul]

O nim już było wcześniej.

[Lythronax]

Nie zauważyłem, że to badanie zostało już dodane. W takim razie mam coś innego.

Sharma i in. (2026), zauważyli, że podczas na przełomie zelandu i tanetu (późny paleocen) doszło do ocieplenia klimatu i zaburzeń cyklu węglowego, które wpłynęło na środowisko przybrzeżne Zatoki Meksykańskiej.
https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/gs ... ecology-of

[Taurovenator]

https://doi.org/10.3897%2Fanhmw.170289 - pięć nowych gatunków ślimaków z rodzaju Bittium (Cerithiidae) ze środkowego miocenu centralnej Paratetydy (Austria, Ukraina i Rumunia).

https://doi.org/10.1080%2F02724634.2025.2576738 - nowe szczątki onychodontów i rizodontów ze stanowiska Waterloo Farm (późny famen, formacja Witpoort, RPA) reprezentujące dwa taksony: niezidentyfikowanego rizodonta i nowy gatunek onychodonta Amazinyomakhulu mallinsonia. Są to piersi przedstawiciele tych kładów z wysokiej szerokości geograficznych w dewonie.

[Taurovenator]

https://citation-needed.springer.com/v2 ... r=citation - izolowany trzonowiec potencjalnie nowego gatunku ratela Mellivora sp. z jaskini Tham Hai (północnowschodni Wietnam) pochodzący z osadów datowanych na środkowy plejstocen, pokazuje, że ratele były częścią występującej wtedy w południowowschodniej Azji fauny Stegodon - Ailuropoda.

https://citation-needed.springer.com/v2 ... r=citation - rewizja materiału kopalnego hien z grupy Ictitheriinae z późnomioceńskiego stanowiska Venta del Moro (Walencja, Hiszpania) wskazuje na występowanie dwóch ich gatunków: liczniejszego Hyaenictitherium wongii oraz większego niezidentyfikowanego przedstawiciela tej podrodziny.

https://doi.org/10.1038%2Fs41586-025-09914-y - nowe homininy z Casablanki sprzed 773 tysięcy lat (Thomas Quarry I, Grotte à Hominidés) , prawdopodobnie reprezentują "gałąź", z której wywodzimy się my, neanderalczycy i denisowianie, gdyż ich szczątki wykazują mieszankę cech anatomicznych charakterystycznych dla Homo sapiens sapiens oraz archaicznych homininów z Eurazji.

[Taurovenator]

https://doi.org/10.1038%2Fs41598-025-34298-4 - historia ewolucyjna europejskich chomików od późnego plejstocenu do holocenu w oparciu o kopalne genomy mitochondrialne.

https://doi.org/10.1002%2Far.70112 - anatomia czaszki płaza ogoniastego Mioproteus wezei w oparciu o nowy materiał kopalny z pliocenu Rosji.

https://doi.org/10.1002%2Far.70120 - Parvodus graciliani - nowy hybodont (Lonchidiidae) z późnej jury Brazylii (formacja Aliança).

https://doi.org/10.1126%2Fsciadv.adz3281 - mieszkańcy RPA sprzed 60 000 lat wykorzystywali toksyny z roślin aby zatruwać groty strzał.

https://doi.org/10.1038%2Fs43247-025-03161-9 - kutykule roślin z żywetu Chin (formacje Haikou i Hujiersite), z których pozostałości powstawał węgiel, były pokryte na powierzchni dużą ilością żywicy bogatej w diterpenoidy.

[Taurovenator]

https://doi.org/10.1016%2Fj.isci.2026.114634 - Kamounia striata, nowy lęgniowiec z późnego karbonu Francji.

https://doi.org/10.1126%2Fsciadv.adx1754 - historia ewolucyjna gąbek na podstawie danych z analiz filogenomicznych i zegarów molekularnych dwunastu wielkich kladów gąbek. Wg niej gąbki powstały w ediakarze, początkowo były niezmineralizowane i nie miały spikul, a biokalcyfikacja i biosylicyfikacja szkieletów gąbek zachodziła wiele razy niezależnie.

https://doi.org/10.1093%2Fzoolinnean%2Fzlaf174 - Otaria josefinae, nowy gatunek uchatki i inne skamieniałości "lwów morskich" z plio-plejstocenu (2,8-1,4 Ma) Peru. W publikacji opisano również nowy klad Australotariia, grupujący głównie południowoamerykańskie Otariidae.

https://doi.org/10.1127%2Fnjgpa%2F1296 - Njalila nasuta, opublikowana po ok. dziewiętnastu latach nowa nazwa rodzajowa dla "Dixeya" nasuta, średnich rozmiarów gorgonopsyda z późnego permu Tanzanii (formacja Usili). Ponadto gatunek typowy "Dixeya", "D". quadrata został uznany za niezidentyfikowanego gorgonopsyda, być może bliskiego krewniaka Lycaenops.

[Lythronax]

Książka dotycząca historii naturalnej glyptodontów. Opisuje ona anatomię, filogenezę, skamieniałości wymieranie oraz relację tych zwierząt z ludźmi.
https://link.springer.com/book/10.1007/ ... 32-11572-0

[Lythronax]

Anatomia szkieletu pozaczaszkowego oraz ontogeneza Gerrothorax pulcherrimus, temnospondyla z środkowego i późnego triasu Europy.
https://doi.org/10.1093/zoolinnean/zlaf195

[kryty_niekrytyczny]

https://doi.org/10.1126%2Fsciadv.adx1754 - historia ewolucyjna gąbek na podstawie danych z analiz filogenomicznych i zegarów molekularnych dwunastu wielkich kladów gąbek. Wg niej gąbki powstały w ediakarze, początkowo były niezmineralizowane i nie miały spikul, a biokalcyfikacja i biosylicyfikacja szkieletów gąbek zachodziła wiele razy niezależnie.

Bardzo ciekawa praca, dziś przeczytałem. Czekam na komentarz na YT: https://www.youtube.com/@lifethroughtime1811

[Lythronax]

Izolowany ząb nieokreślonego gatunku ratela (Mellivora sp.) ze środkowego plejstocenu Tajlandii. Jest to pierwszy odnaleziony przedstawiciel Mellivorinae z południowej Azji.
https://link.springer.com/article/10.10 ... 25-09779-y

[Taurovenator]

https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2026.106312 - zapis sedymentologiczny i ichnologiczny wczesnokredowej formacji Três Barras (Brazylia, Basen sedymentacyjny Santafranciscana) sugeruje, że trangresje morskie na terenie dzisiejszej wschodniej Brazylii były tak długotrwałe, żeby w powstałym bentosie rozwijały się i trwały populacje różnych otwornic, żyjących prawdopodobnie w środowisku bentosu estuarium.

https://doi.org/10.7717%2Fpeerj.20437 - zapis ichnologiczny tetrapodów z późnokarbońskiej formacji Semily (Basen sedymentacyjny Karkonosze-Piedmont, Czechy).

https://doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0338674 - dieta mamutów karłowatych z Channel Islands oraz mamutów kolumbijskich z Rancza La Brea oraz Santa Barbary zrekonstruowana na podstawie proporcji stabilnych izotopów węgla pobranych ze szkliwa zębów tych trąbowców.

https://doi.org/10.1038%2Fs43247-025-03051-0 - rekonstrukcja zmian klimatu i roślinności w RPA w trackie MIS5-MIS3 i co z niej wynika dla powstawania kompleksów technologicznych (Stilbaai i Howiesons Poort).

https://doi.org/10.1111%2Fjoa.70098 - propozycja zuniwersalizowanej metody badania histologii szkliwa zębów u wymarłych ssaków i jej wykorzystanie do zbadania histologii szkliwa i wzrostu trzonowców u czterech notoungulatów.

https://link.springer.com/article/10.10 ... 25-09790-3 - skalowanie elementów ucha wewnętrznego ssaków, ze szczególnym uwzględnieniem tego procesu podczas ewolucji waleni.

https://doi.org/10.19800%2Fj.cnki.aps.2024046 - Polyacrodus microdon, nowy gatunek hybodonta oraz inne morskie kręgowce (dwa gatunki konodontów i neoselach Safrodus sp) z wczesnego triasu formacji Luolou (Hrabstwo Ziyun, Chiny).

https://doi.org/10.1126%2Fsciadv.aeb2297 - w wyniku późnoordowickiego masowego wymierania, w izolowanych refugiach mocno zróżnicowały się szczękowce oraz ich najbliżsi bezszczękowi krewni.

http://dx.doi.org/10.5027/andgeoV53n1-3779 - nowy materiał kopalny litopternów z wczesno-środkowomiocenśkiej formacji Santa Cruz (Santa Cruz, Argentyna).

https://doi.org/10.11646%2Fzootaxa.5742.1.1 - liczne nowe gatunki ślimaków z grupy Heterobranchia z miocenu środkowej Paratetydy.

https://doi.org/10.5710%2FPEAPA.20.10.2025.549 - nowy materiał kopalny wymarłego łodzika Aturia peruviana z paleogeńskiej formacji San Jacinto (Kolumbia) wskazuje, że A. colombiana to młodszy synonim A. peruviana.

https://doi.org/10.1016%2Fj.palwor.2026.201068 - Macgeea myallensis, pierwszy gatunek koralowca z grupy Rugosa z dewońskiej (późny ems - ?wczesny eifel) formacji Cara (New South Wales, Australia).

https://doi.org/10.1016%2Fj.revpalbo.2026.105501 - rewizja taksonomiczna zarodników grzybów z rodzaju Palambages.

[Lythronax]

Szczątki rekinów z grupy Hybodontiformes z późnej kredy Brazylii (formacja Alcântara).
https://www.tandfonline.com/doi/full/10 ... 25.2582776

[kryty_niekrytyczny]

https://doi.org/10.1126%2Fsciadv.adx1754 - historia ewolucyjna gąbek na podstawie danych z analiz filogenomicznych i zegarów molekularnych dwunastu wielkich kladów gąbek. Wg niej gąbki powstały w ediakarze, początkowo były niezmineralizowane i nie miały spikul, a biokalcyfikacja i biosylicyfikacja szkieletów gąbek zachodziła wiele razy niezależnie.

Bardzo ciekawa praca, dziś przeczytałem. Czekam na komentarz na YT: https://www.youtube.com/@lifethroughtime1811

Jest komentarz (mocno krytyczny): https://www.youtube.com/watch?v=EVf-zyGvL7c

[Lythronax]

Uluciala rotundata - nowy bliski kuzyn mątw i kałamarnic z późnej kredy USA.
https://www.nature.com/articles/s42003-026-09519-9

[Lythronax]

Nowy kompletny okaz krokodylomorfa Dakosaurus maximus (formacja Torleite) z późnej jury Niemiec.
https://palaeo-electronica.org/content/ ... aeoecology

[Ag.Ent]

Opisano Scyllacerta creanae - niewielkiego diapsyda z późnego permu RPA. Znanych jest przynajmniej kilka bardzo ładnie zachowanych okazów, które łącznie dają całkiem dużo informacji na temat anatomii tego zwierzęcia. Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez autorów nowy takson jest najbliżej spokrewniony z Youngina i Akkedops.

Jenkins X.A., Buffa V., Marchant C.J., Ford D.P., Browning C., Fernandez V., Dollman K., Botha J., Choiniere J.N., Benson R.B.J., Peecook B.R. 2026. The origin of the tympanic fossa in reptiles revealed by a late Permian neodiapsid. Palaeontology 69: e70041. https://doi.org/10.1111/pala.70041