Forum Dinozaury.com!

Epidexipteryx (epideksipteryks)

długość: ok. 20 cm (bez piór na ogonie, niedorosły osobnik)
masa: 160-170 g (niedorosły osobnik)
czas: 168-152 Ma (145-125 Ma?)
miejsce: Chiny - Region Autonomiczny Mongolii Wewnętrznej (warstwy Daohugou)
klasyfikacja:
Dinosauria
Saurischia
Theropoda
Tetanurae
Coelurosauria
Maniraptora
Eumaniraptora
Avialae (sensu Padian, 2004)
Scansoriopterygidae


Epidexipteryx to rodzaj ptakopodobnego maniraptora z kladu Avialae (sensu Padian, 2004). Pochodzi on z warstw Daohugou datowanych na środkową-późną jurę (być może jednak wczesnokredowych) z Mongolii Wewnętrznej (północno-zachodnie Chiny). Analiza filogenetyczna wykazała, że Epidexipteryx jest taksonem siostrzanym Epidendrosaurus. Jest on kolejnym ogniwem paleontologicznej układanki, która obrazuje przemianę teropodów w ptaki.
Datowanie warstw w których znaleziono epideksipteryksa jest niepewne - autorzy opisu dinozaura podają 168-152 Ma, inne badania wskazują, że są to skały wczesnokredowe, lecz starsze od formacji Yixian. W każdym razie wiek epideksipteryksa mieści się w przedziale od 168 Ma do 125 Ma.

Etymologia
Epidexipteryx znaczy "pokazowe pióro" (z greckiego epidexi - pokaz, wystawa i gr. pteryx - pióro). Epitet gatunkowy honoruje zmarłego paleontologa Yaominga Hu, który zasłużył się szczególnie badaniami chińskich ssaków mezozoicznych.

Odkrycie i publikacja
Szczątki tego małego dinozaura odkryli rolnicy pod koniec roku 2007 ze wzgórz Mongolii Wewnętrznej. Naukowy opis Epidexipteryx hui pojawił się w Nature Precedings we wrześniu 2008 roku. Jednak okazało się to pomyłką i Epidexipteryx nie był ważnym taksonem aż do opublikowana właściwego opisu w periodyku Nature 23 października tego samego roku.

Materiał kopalny
Holotyp (IVPP V 15471) to niemal kompletny szkielet niedorosłego osobnika z odciskami piór. Składają się na niego: czaszka (43 mm), żuchwa (39,3 mm), kręgi: siedem szyjnych, czternaście grzbietowych, szesnaście ogonowych, żebra, gastralia (żebra brzuszne), kość krzyżowa, łopatki (31 mm), kość krucza (12,2 mm), płyty mostkowe, kości: ramienna (50 mm), promieniowe (jedna proksymalna, 39,2 mm) i łokciowe (jedna proksymalna, 42 mm), k. śródręcza: I (5,1 mm), II (13 mm), III (13,4 mm), paliczki: II-1 (7,6 mm), II-2 (12,4 mm), III-2 (14 mm), III-3 (13,5 mm), pazury: II (10,2 mm), III (10 mm), kości: biodrowe (34,2 mm), łonowa (27,8 mm), kulszowa (36,2 mm), udowe (51 mm), piszczelowe (63 mm), strzałkowe (59 mm), astragalocalcaneum (k. skokowo-piętowa?, 7 mm szerokości), k. stępu: dystalne części III i IV, śródstopia: I, niekopletne II, III (31 mm) i IV, pióra.

Budowa
Epidexipteryx - prócz cech ptasich - charakteryzuje się niezwykłą kombinacją cech rożnych grup celurozaurów, szczególnie owiraptorozaurów, lecz także ptaka Sapeornis i w mniejszym stopniu terizinozaurów. Miał zęby jedynie na przedzie szczęk, te znajdujące się frontu były skierowane do przodu, co u teropodów wykazuje jedynie noazauryd Masiakasaurus. Pozaczaszkowy szkielet podobny jest do Epidendrosaurus. Oba te dinozaury posiadały niezwykły kształt miednicy - kość łonowa była krótsza od kulszowej (która była skierowana do tyłu). Epidexipteryx miał znacznie krótszy ogon od swojego krewnego - jego długość wynosiła ok. 70% długości szyi. Natomiast u jego bliskiego krewnego ogon był około 3 razy dłuższy od szyi. Ogon epideksipteryksa miał także strukturę podobna do pygostylu, jaka posiadają ptaki i niektóre owiraptorozaury. Mimo że Epidexipteryx był blisko spokrewniony z ptakami, nie miał on sterówek na ogonie ani na kończynach. Zapewne był niezdolny do lotu. Epidexipteryx posiadał dwie pary wydłużonych, podobnych do wstęg piór ogonowych. Były one prościej zbudowane niż pióra współczesnych ptaków - chorągiewki nie są zbudowane z promyków. Pióra te prawdopodobnie odgrywały rolę pokazową lub komunikacyjną. Zhang i inni zasugerował, że jeżeli epideksipteryks nie pochodził od latających przodków i nie stracił skrzydeł, to prawdopodobnie zaawansowane pióra pokazowe na ogonie mogły pojawić się wcześniej niż lot ślizgowy. Jego kończyny są pozbawione piór konturowych, które umożliwiają lot. Brak zaawansowanych piór, jakie posiadały bardziej bazalne grupy (Deinonychosauria i Oviraptorosauria) i cechy budowy spotykane u innych grup teropodów (jak np. zęby podobne do tych, które miały bazalne owirptorozaury) dały początek spekulacjom, że być może skansoriopterygidy były mniej zaawansowanymi maniraptorami.
Odkrycie epideksipteryksa ujawnia, że członkowie kladu eumaniraptorów bliższych ptakom niż deinonychozaurom eksperymentowali z formą i funkcją pokrycia ciała już na wczesnym etapie swojej ewolucji.


Epidexipteryx Zhang, Zhou, Xu, Wang i Sullivan, 2008
E. hui Zhang, Zhou, Xu, Wang i Sullivan, 2008

Obrazki
http://blogs.discovermagazine.com/loom/files/2008/10/epidexipteryx440.jpg
http://i.livescience.com/images/081022-feathered-dino-02.jpg
http://www.nature.com/nature/journal/v455/n7216/images/nature07447-f1.2.jpg
http://dinomaniac.deviantart.com/art/Epidexipteryx-hui-skeletal-101634424
http://afrovenator.deviantart.com/art/WIP-Epidexipteryx-skull-101643321
http://ashere.deviantart.com/art/Epidexipteryx-hui-101886750
http://eurwentala.deviantart.com/art/Epidexipteryx-hui-104943843
http://mattmart.deviantart.com/art/Display-Feathers-WIP-105009077
http://mattmart.deviantart.com/art/Display-Feathers-105298272
http://dinomaniac.deviantart.com/art/wh ... -118160921
http://pabluratops.blogspot.com/search?q=epidexipteryx

Znalazłem kilka literówek:


najbliĹźszych


koniec


niezwykły

Po za tym bardzo ciekawy opis

Dzięki
Na temat tego dinusia chyba nie może być inny
Dzięki za poprawki

Ciekawa koncepcja skansoriopterygidĂłw:
http://theropoda.blogspot.com/2008/10/ipotetico-scansoriopterygide-con_03.html

Tym razem tylko jedna literĂłwka:


prawdopodobnie

Materiał kopalny:
Holotyp (IVPP V15471) (164 g; osobnik niedorosły): czaszka (43 mm), żuchwa (39,3 mm), kręgi: siedem szyjnych, czternaście grzbietowych, szesnaście ogonowych, żebra, gastralia (żebra brzuszne), kość krzyżowa, łopatki (31 mm), kość krucza (12,2 mm), płyty mostkowe, kości: ramienna (50 mm), promieniowe (jedna proksymalna, 39,2 mm) i łokciowe (jedna proksymalna, 42 mm), k. śródręcza: I (5,1 mm), II (13 mm), III (13,4 mm), paliczki: II-1 (7,6 mm), II-2 (12,4 mm), III-2 (14 mm), III-3 (13,5 mm), pazury: II (10,2 mm), III (10 mm), kości: biodrowe (34,2 mm), łonowa (27,8 mm), kulszowa (36,2 mm), udowe (51 mm), piszczelowe (63 mm), strzałkowe (59 mm), astragalocalcaneum (k. skokowo-piętowa?, 7 mm szerokości), k. stępu: dystalne części III i IV, śródstopia: I, niekopletne II, III (31 mm) i IV, pióra.