Forum Dinozaury.com

Forum Dinozaury.com

z nami przeniesiesz się w czasie...
 
Teraz jest 26 września 2017, o 08:32

Strefa czasowa: UTC + 1




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 3 ] 
Autor Wiadomość
 Tytuł: [opis] Tethyshadros (tetydhadros)
PostNapisane: 8 grudnia 2010, o 17:21 
Offline
Paleogeński prawaleń
Paleogeński prawaleń
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 23 czerwca 2009, o 10:40
Posty: 3469
Lokalizacja: B-B
Imię i nazwisko: Marcin Szermański
Autorzy: Marcin Szermański, Maciej Ziegler, Tomasz Sokołowski. Korekta: Dawid Mazurek napisał(a):
Tethyshadros (tetydhadros)

długość: >3,6 m
masa: ok. 300 kg
miejsce: Włochy - prowincja Triest (formacja Liburnian)
czas: ok. 76-68 Ma (późna kreda, późny kampan-wczesny mastrycht)
klasyfikacja:
Dinosauria
Ornithischia
Ornithopoda
Iguanodontia
Styracosterna
Hadrosauriformes
Hadrosauroidea


Wstęp
Tethyshadros to rodzaj nietypowego hadrozauroida. Żył pod koniec ery mezozoicznej na terenie obecnych północnych Włoch, będących wtedy wyspą. Jego przodkowie przybyli prawdopodobnie z Azji, przepływając z jednej masy lądowej na kolejną.

Waga odkrycia
Tethyshadros jest najbardziej unikalnie zbudowanym dinozaurem kaczodziobym (zaawansowanym hadrozauroidem). Jego szkielet jest jednym z najbardziej kompletnych spośród wszystkich znanych skamieniałości dinozaurów i pierwszym ukazujących niemal pełną morfologię hadrozauroida blisko spokrewnionego z obszernym kladem Saurolophus + Lambeosaurus (nazywanym Hadrosauridae, Saurolophidae lub Euhadrosauria), lecz bardziej od nich bazalnego. Jest drugim nazwanym dinozaurem z Włoch, po Scipionyx.

Materiał kopalny
Holotyp (SC 57021) to praktycznie kompletny, artykułowany szkielet dorosłego osobnika o długości 3,62 m.
Przypisany materiał to izolowane kości i bardziej kompletne szkielety kilku osobników, z których niektóre są większe i masywniejsze niż typowy okaz.

Etymologia
Nazwa rodzajowa składa się ze słowa "Tethys" oznaczającego prehistoryczny Ocean Tetydy, z którego osadów zbudowane są pasma górskie powstałe podczas orogenezy alpejskiej oraz ze słowa hadros symbolizującego hadrozaruroidy. Nazwę więc można swobodnie przetłumaczyć na "tetydowego hadrozauroida" bądź na "hadrozauroida z Tetydy". Epitet gatunkowy (insularis) bierze się z łacińskiego insular, oznaczającego mieszkańca wyspy.

Budowa
Tethyshadros, podobnie jak Balaur, jest prawdopodobnie przykładem "wyspiarskiego dziwaka". Zwierzę zapewne dorastało do około 4 metrów długości, co czyni go najmniejszym znanym styrakosternem, prawdopodobnie zmniejszonym wskutek ograniczonego terytorialnie środowiska (wyspy). Ogólnym pokrojem ciała Tethyshadros przypominał inne iguanodonty, miał jednak wiele unikalnych cech, wśród których są:
  • Czaszka jest duża i bardziej wydłużona niż u większości hadrozaurydów (jedynie Edmontosaurus annectens mógł mieć bardziej wydłużoną). W ogólnym zarysie przypomina najbardziej bazalnego hadrozauroida Mantellisaurus i jego prawdopodobnego młodszego synonima Dollodon. Okna podskroniowe (znajdujące się za oczodołami) są duże i niemal prostokątne oraz prawie dwukrotnie większe od oczodołów. Dziób na górnej szczęce wystawał do przodu, a jego ząbkowanie jest wyjątkowo silnie rozwinięte - wyrostki/ząbki kości przedszczękowej są bardzo duże, smukłe i spiczaste a największy jest położony najbardziej z przodu (w okolicy spojenia). Oczy były osłonięte przez cienką kość nadoczodołową, która występuje w wielu bazalnych hadrozauroidów i bardziej prymitywnych iguanodontów (oraz u wielu innych ptasiomiednicznych; jest ona zrośnięta z kością przedczołową i zaoczodołową u bardziej zaawansowanych hadrozauroidów). Kość jarzmowa jest bardzo długa, smukła i bez brzusznego kołnierza. Jej wyrostki tylne i górne ponad dwukrotnie dłuższe od wyrostków przednich.
  • Kończyny są najlepiej przystosowane do szybkiego poruszania się wśród znanych hadrozauroidów. Szkielet Tethyshadros posiada cechy zwierząt szybkobiegających: kość piszczelowa dłuższa od kości udowej (stanowi 131 % jej długości), skrajne palce dłoni utracone na drodze ewolucji, kości śródręcza długie, smukłe i z ograniczonymi ruchami, działające jako jeden element, zmniejszenie masa stopy (przez utratę lub ukrócenie paliczków i zwężenie tych kości), pozycja bliska kopytochodności. Jednak śródstopie było krótkie (35% długości piszczeli), co ograniczało prędkość zwierzęcia.
  • Dłoń miała tylko 3 palce - palec V został utracony (podobnie jak I u wcześniejszych hadrozauroidów). Wydaje się, że mogła być ona wykorzystana jedynie w ruchu czworonożnym. Jednak jej smukłość i zmniejszona powierzchnia końców oraz prawdopodobne położenie sugerują przeważającą rolę wspierającą podczas spoczynku, a także zachowania równowagi w poruszaniu się na dwóch nogach. Możliwe, że jest to adaptacja do specyficznego stylu życia (np. poruszania się na nierównym terenie).
  • Miednica i ogon. Kość kulszowa jest esowata i bardzo długa, z tępym, nierozrośniętym końcem. Miednica jest silnie wydłużona ku tyłowi, więc możliwe jest przesunięcie znacznej części układu pokarmowego za nogi. Ogon był wydłużony i smukły. Pierwszych jego kręgi są dłuższe niż wyższe (odwrotnie niż u innych Hadrosauriformes). Najciekawszy jest długi rząd proksymalnych (przednich) kręgów ogonowych bez hemapofyz - pierwszy szewron był dopiero pomiędzy 7 a 8 kręgiem ogonowym, gdy u innych Hadrosauriformes pomiędzy 2 a 5. Przez to istnieje brzuszna "luka" stanowiąca 44 % zachowanych części ogona holotypu. Pierwszy szewron Tethyshadros jest zwrócony bardziej ku tyłowi w porównaniu do pozostałych iguanodontów. Szewrony 9-13, występujące pomiędzy kręgami ogonowymi 15 a 20, przypominają kształtem buty (końcówki są rozszerzone). Szewrony z tym kształtem nie występują u innych hadrozauroidów, gdzie są one tylko bocznie spłaszczonymi wypustkami. Szczególny kształt proksymalnej części ogona (znaczna część bez szewronów, wydłużone trzony, kształt żeber i szewronów) może być powiązany z wyraźną rozbudową i wydłużeniem udowo-ogonowych mięśni, przydatnych w biegu. Główny retraktor kości udowej również sugeruje szybkobieżność.

Pozycja filogenetyczna
Według analizy kladystycznej przeprowadzonej przez Dalla Vecchię (2009), Tethyshadros jest zaawansowanym hadrozauroidem - prawdopodobnie taksonem siostrzanym kladu tworzonego przez dwa obszerne taksony: Lambeosaurinae i Hadrosaurinae/Saurolophinae. Późniejsza i obszerniejsza analiza (McDonald i in., 2010A) wykazała, że jest on nieco bardziej oddalony od tego kladu. Tethyshadros i inne hadrozauroidy dzieli przynajmniej 7-18 milionów lat ewolucji, zważywszy na bardziej zaawansowaną pozycję santońskiego (86-83 Ma) Jaxartosaurus (Prieto-Márquez, 2010).


Spis gatunków:
Tethyshadros Dalla Vecchia, 2009
T. insularis Dalla Vecchia, 2009


Źródła:
Publikacje naukowe:
Dalla Vecchia, F.M. (2009) "Tethyshadros insularis, a new hadrosauroid dinosaur (Ornithischia) from the Upper Cretaceous of Italy" Journal of Vertebrate Paleontology, 29(4), 1100-1116. doi:10.1671/039.029.0428.

McDonald, A.T., Barrett, P.M. & Chapman, S.D. (2010A) "A new basal iguanodont (Dinosauria: Ornithischia) from the Wealden (Lower Cretaceous) of England" Zootaxa, 2569, 1-43.

McDonald, A.T., Kirkland, J.I., DeBlieux, D.D., Madsen, S.K., Cavin, J., Milner, A.R.C. & Panzarin, L. (2010B) "New Basal Iguanodonts from the Cedar Mountain Formation of Utah and the Evolution of Thumb-Spiked Dinosaurs" PLoS ONE 5(11): e14075. doi:10.1371/journal.pone.0014075

Prieto-Márquez, A. (2010) "Global phylogeny of hadrosauridae (Dinosauria: Ornithopoda) using parsimony and Bayesian methods" Zoological Journal of the Linnean Society, 2010, 159, 435–502. doi: 10.1111/j.1096-3642.2009.00617.x

Inne:
Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.




Obrazek
Holotyp i jego rekonstrukcja (autor: Lukas Panzarin; rysunek pochodzi z tej strony).


Obrazek
Rekonstrukcja głowy (autor: Davide Bonadonna; rysunek pochodzi z tej strony). Kliknij aby powiększyć.


Obrazek
Rekonstrukcja szkieletu (autor: Marco Auditore; rysunek pochodzi z Dalla Vecchia, 2009). Kliknij aby powiększyć.


Obrazek
Zachodnia część Oceanu Tetydy podczas mastychtu (72-65 Ma) z zaznaczeniem miejsc odnalezienia hadrozauroidów. Gwiazdka - Tethyshadros, krzyżyk - Telmatosaurus, kropka - Pararhabdodon. Rysunek pochodzi z tej strony).

_________________
"Mastodon sapiens"


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: [opis] Tethyshadros (tetydhadros)
PostNapisane: 9 grudnia 2010, o 16:02 
Zgrabny opis.

jednaj masy lądowej -> jednej masy lądowej

prawdopodobnie jego młodszego synonim Dollodon -> prawdopodobnie jego młodszego synonima - Dollodon
(lub, w zależności od sensu: jego prawdopodobnego młodszego synonima - Dollodon)
[prawdopodobnie przypomina synonim, czy przypomina prawdopodobnego synonima] To drugie. Poprawione. MZ

kręgów ogonowych bez hemapofyzji -> ... bez hemapofyz
(mówimy o - fyzach, nie -fyzjach, analogicznie do: apofyz, parapofyz, itp.)


Góra
  
 
 Tytuł: Re: [opis] Tethyshadros (tetydhadros)
PostNapisane: 6 kwietnia 2013, o 04:23 
Offline
Jurajski allozaur
Jurajski allozaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 23 maja 2008, o 15:49
Posty: 1016
Lokalizacja: Górny Śląsk
Można by było dopisać jako ciekawostkę:
Vecchia, 2009 napisał(a):
The first complete and articulated specimen of a primitive
hadrosauroid dinosaur close to hadrosaurids is here reported from the latest Cretaceous of Italy (Fig. 1). The specimen is the most complete skeleton among medium to large-sized dinosaurs found in Europe since the 1878 discovery of Iguanodon and Dollodon at Bernissart, Belgium.


Góra
 Zobacz profil  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 3 ] 

Strefa czasowa: UTC + 1


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość


Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  

Copyright © 2005-2013 Dinozaury.com! - z nami przeniesiesz się w czasie...
Powered by phpBBphpBB Group
Template made by DEVPPL/ThatBigForum
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL