Forum Dinozaury.com

Forum Dinozaury.com

z nami przeniesiesz się w czasie...
 
Teraz jest 19 lutego 2018, o 14:20

Strefa czasowa: UTC + 1




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 4 ] 
Autor Wiadomość
 Tytuł: Formacja Csehbanya
PostNapisane: 19 października 2012, o 10:50 
Offline
Moderator
Moderator

Dołączył(a): 22 października 2007, o 18:29
Posty: 2191
FORMACJA CSEHBANYA

Wiek: santon (górna kreda) około 86-83 Ma
Kraj: Węgry
Dinozaury: Hungarosaurus tormai (Nodosauridae), Ajkaceratops kozmai (Coronosauria), Mochlodon vorosi (Rhabdodontidae), Pneumatoraptor fodori (Paraves), Abelisauridae indet., duży przedstawiciel tetanure indet.
Inna lądowa fauna: jaszczurki (Teiidae indet.), pterozaury (Bakonydraco galaczi i Pterodactyloidea indet.) i ptaki (Bauxitornis mindszentyae - Enantiornithes).
Wodna fauna: ryby (Pycnodontiformes i Lepisosteiformes), płazy (Albanerpetonidae, Hungarobatrachus szukacsi, Bakonybatrachus fedori - bezogonowy płaz z gr. Discoglossidae), mozazaury, żółwie (Bothremydidae), przynajmniej 3 gr. krokodyli (Alligatoroidea indet, Doratodon sp., Iharkutosuchus makadii).
Flora: krewniacy Normapolles, Magnoliaceae, Hamamelidaceae i Sabaceae

Geologia
Osady formacji Csehbanya występują w odkrywkowej kopalni boksytów koło miejscowości Iharkút w górach Bakony. Ma 50 do 60 metrów grubości. Poniżej tej formacji znajduje się formacja Halimba Bauxite. Formacja Csehbanya przykryta jest przez środkowo-eoceńskie osady formacji Iharkút Conglomerate (zlepieńców iharkuckich) i oligoceńsko-mioceńskie osady formacji Csatka.Ta z kolei leży na górnotriasowych dolomitach.
Osady formacji Csehbanya są pozostałością po systemie splecionych rzek z szerokimi kanałami i równiami zalewowymi. Składają się głównie ze zróżnicowanej gliny, iłu z przeławiceniami szarego i brązowego piasku, szarych iłów z ziarnami bursztynu, gleb kopalnych oraz z warstw piaskowców. Na podstawie palinologii, potwierdzonej przez badania paleomagnetyczne, formacja ta datowana jest na santon.
Kości występują w kilku warstwach. Główna warstwa kościonośna, w której znaleziono 95% okazów ma 3 metry grubości. Najczęściej są dysartykułowane, choć zdażają się fragmenty szkieletów. Do najczęściej znajdowanych skamieniałości należą kości hungarozaura.
Słodkowodne, czy słonowodne?
Formacja Csehbanya składa się z osadów rzecznych, a więc słodkowodnych. Dlatego dużym zaskoczeniem dla badaczy było odkrycie licznych szczątków ryb z grupy Pycnodontiformes i mozazaurów. Na całym świecie zwierzęta te znajdowane były wyłącznie w osadach morskich (wyjątkiem były pyknodonty ze stanowiska Las Hoyas w Hiszpanii). Dlatego przyjmuje się, że te zwierzęta były wyłącznie słonowodne.
Czasami zdarza się, że martwe zwierzęta przez przypadek zostają wrzucone do innego środowiska. Na przykład sztormowe fale wyrzucają morskie organizmy na ląd, daleko od brzegu. Często też rzeka transportuje do morza zwłoki lądowych i słodkowodnych organizmów. Takie sytuacje znane są z zapisu kopalnego, jednak zazwyczaj skamieniałości tych zwierząt pozostają nieliczne w porównaniu do "typowych bywalców" tych środowisk.
Inaczej było jednak w tym stanowisku. Kości pyknodontów i mozazaurów były bardzo liczne i należały do wielu różnych osobników. W dodatku były tak samo zachowane jak kości pozostałych kręgowców. Czyżby to nie był przypadek?
Potrzebne były dokładniejsze badania. Porównano więc skład chemiczny zębów różnych zwierząt z tego stanowiska. Okazało się, że zarówno zeby mozazaurów i pyknodontów, jak i innych zwierząt zawierają podobne proporcje pierwiastków takich jak uran, czy żelazo. Podobnie było z izotopami tlenu. Wskazuje to na fosylizację tych zwierząt w takich samych warunkach. Natomiast zawartość strontu była typowa dla słodkowodnych stworzeń. Zatem mozazaury i pyknodonty całe życie spędzały w ogromnej rzecze. Jako jedyni przedstawiciele swych grup byli w pełni słodkowodni.

Opis ekosystemu
Teren dzisiejszej Europy był w kredzie pokryty płytkimi morzami. Jednak tu i ówdzie istniały wyspy, na których żyły zwierzęta lądowe, w tym dinozaury. Tworzyły archipelagi umożliwiające dyspersję zwierząt z sąsiednich kontynentów - Azji, Ameryki i Gondwany. Jedna z tych wysp znajdowała się na terenie dzisiejszych Węgier.
Klimat wyspy był ciepły i wilgotny. Bujnie rozwijała się roślinność, głównie okrytonasienna: krewniacy Normapolles, Magnoliaceae, Hamamelidaceae i Sabaceae. Teren pokrywały liczne duże rzeki, gdzie pływały ryby z grupy pyknodontów i lepisosteiformów oraz żółwie z grupy Bothremydidae. Polowały na nie krokodyle z rodzaju Doratodon i mozazaury. Prawdopodobnie porywały one także nierozważne zwierzęta lądowe, które przychodziły nad rzekę się napić. W mniejszych zbiornikach wodnych, oprócz ryb można było spotkać aligatory i Iharkutosuchus. Ten drugi charakteryzował się krótkim pyskiem i guzikowatymi zębami. Prawdopodobnie, w odróżnieniu od większości krokodyli, żywił roślinami, a w szczególności owocami. Niedaleko tych wód żyła także żaba Bakonybatrachus fedori, która wchodziła do nich tylko na czas rozrodu.
Nad brzegami wód żerował sobie roślinożerny Hungarosaurus. Przed teropodami z grupy abelizaurydów i tetanurów chronił go potężny pancerz. Takiej ochrony nie miał nieduży Mochlodon, który trzymał się z dala od zbiorników wodnych, ukrywając się wśród gęstej roślinności. Kolejnym roślinożercą był Ajkaceratops z dużym dziobem i niewielką kryzą. U jego stóp żyły jaszczurki z grupy Teiidae oraz płazy Hungarobatrachus i Albanerpetontidae. Polował na nie zapewne drobny Pneumatoraptor. Nad ich głowami unosiły się pterozaury (Bakonydraco, niezidentyfikowane pterodaktyloidy) i ptaki (Bauxitornis).

Historia badań
Pierwsze badania paleontologiczne tego miejsca dotyczyły stratygrafii. Na początku lat 90-tych XX wieku analizy palinologiczne wskazały na wiek santoński. Skamieniałe kości odkryto w 2000 roku. Od tamtej pory organizowane są w nim co roku wykopaliska. Badacze dojeżdżają na nie specjalnie pomalowanym trabantem. Jak dotąd wydobyto kilka tysięcy kości. Paleontolodzy są jednak dalecy od przekopania całego pokładu kościonośnego. W 2012 roku doniesiono o odkryciu kilku nowych szkieletów hungarozaura.

Literatura
Kocsis, L., Osi, A., Vennemann, T., Truemann, C.N. i Palmer, M.R. 2009. Geochemical study of vertebrate fossils from the Upper Cretaceous (Santonian) Csehbánya Formation (Hungary): evidence for a freshwater habitat of mosasaurs and pycnodont fish. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 280, 532-542.
Zoltán Szentesi i Márton Venczel. 2012. A new discoglossid frog from the Upper Cretaceous (Santonian) of Hungary. Cretaceous Research 34, 327-333.
Attila Osi i Eric Buffetaut. 2011. Additional non-avian theropod and bird remains from the early Late Cretaceous (Santonian) of Hungary and a review of the European abelisauroid record. Annales de Paléontologie 97, 35–49.
Osi, A., Apesteguía i S., Kowalewski, M. 2010. Non-avian theropod dinosaurs from the early Late Cretaceous of Central Europe. Cretaceous Research. 31, 304–320.
Attila Osi, Eric Buffetaut i Edina Prondvai. 2011. New pterosaurian remains from the Late Cretaceous (Santonian) of Hungary (Iharkút, Csehbánya Formation). Cretaceous Research 32 (2011) 456-463.
Osi A., Prondvai E., Butler R. i Weishampel D.B. 2012. Phylogeny, Histology and Inferred Body Size Evolution in a New Rhabdodontid Dinosaur from the Late Cretaceous of Hungary. PLoS ONE 7(9): e44318. doi:10.1371/journal.pone.0044318.
Attila Osi, Richard J. Butler i David B. Weishampel. 2010. A Late Cretaceous ceratopsian dinosaur from Europe with Asian affinities. Nature 465, 466-468.
ATTILA OSI. 2005. HUNGAROSAURUS TORMAI, A NEW ANKYLOSAUR (DINOSAURIA) FROM THE UPPER CRETACEOUS OF HUNGARY. Journal of Vertebrate Paleontology 25(2):370–383.

---------------------------------------------------

Artykuł jest owocem mojego, Dawida Mazurka, FajanSowej i Ilony wyjazdu do Budapesztu, gdzie odwiedziliśmy Muzeum Historii Naturalnej. Były tam wystawione skamieniałości z tej formacji. Gdy ruszy z powrotem ED. Wstawię ten opis razem ze zdjęciami od FajanSowej.

_________________
Biologia UW


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Formacja Csehbanya
PostNapisane: 3 stycznia 2014, o 18:11 
Offline
Moderator
Moderator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 3 grudnia 2007, o 19:51
Posty: 6162
Lokalizacja: Wielkopolska
Imię i nazwisko: Maciej Ziegler
http://dx.doi.org/10.1016/j.cretres.2013.03.006
http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0054268
pewnie to nie wszystkie prace, o które chyba trzeba uzupełnić

_________________
Obrazek
[Stamp: Apsaravis] [Avatar: P. Weimer, CC BY-NC-SA 2.0]


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Formacja Csehbanya
PostNapisane: 5 stycznia 2015, o 18:42 
Offline
Moderator
Moderator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 3 grudnia 2007, o 19:51
Posty: 6162
Lokalizacja: Wielkopolska
Imię i nazwisko: Maciej Ziegler
http://permalink.gmane.org/gmane.scienc ... eral/59840

_________________
Obrazek
[Stamp: Apsaravis] [Avatar: P. Weimer, CC BY-NC-SA 2.0]


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Formacja Csehbanya
PostNapisane: 9 stycznia 2015, o 15:58 
Offline
Jurajski allozaur
Jurajski allozaur

Dołączył(a): 19 marca 2009, o 20:55
Posty: 1843
Lokalizacja: Wrocław
Imię i nazwisko: Tomasz Skawiński
Ta też mogłaby być użyteczna:

Csiki-Sava Z, Buffetaut E, Ősi A, Pereda-Suberbiola X, Brusatte SL (2015) Island life in the Cretaceous - faunal composition, biogeography, evolution, and extinction of land-living vertebrates on the Late Cretaceous European archipelago. ZooKeys 469: 1–161. http://dx.doi.org/10.3897/zookeys.469.8439.


Góra
 Zobacz profil  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 4 ] 

Strefa czasowa: UTC + 1


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość


Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  

Copyright © 2005-2013 Dinozaury.com! - z nami przeniesiesz się w czasie...
Powered by phpBBphpBB Group
Template made by DEVPPL/ThatBigForum
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL